Karar İsrail ile diaspora arasındaki ilişkilerde yeni bir döneme işaret ediyor
Kanada Gelir İdaresi (CRA), 10 Ağustos 2024’te aldığı kararla Kanada Yahudi Ulusal Fonu’nun (JNF Kanada) hayır kurumu statüsünü iptal etmişti. Bu karar, JNF’nin Kanada’da artık bağışlara vergi indirimi sağlayamayacağı anlamına geliyor.
Ne Oldu?
1926’da kurulan JNF Kanada, onlarca yıldır İsrail’deki projelere kaynak sağlayan en köklü Yahudi kuruluşlarından biri. 2023’te 31 milyon dolarlık varlığı olan kurum, Kanada Yahudileri arasında sembolik önem de taşıyordu. Çocukların mavi kutularla ağaç dikimi için bağış toplamasından, siyasilerin katıldığı törenlere kadar JNF, Kanada Yahudi toplumu içinde görünür bir kurumdu.
CRA, iptal kararını “tekrarlanan ve ciddi uyumsuzluklar” ile gerekçelendirdi. Özellikle belgelenmeyen faaliyetler, işgal altındaki topraklarda yürütülen projeler ve İsrail’de askerî altyapıya destek verilmesi, Kanada kamu politikasıyla bağdaşmaz bulundu.
Bu iptaller, İsrail askeri üslerindeki altyapı projelerini destekleyen vergiden düşülebilir bağışlar hakkında CRA’ya defalarca şikayette bulunan anti-siyonist Indipendent Jewish Voices (Bağımsız Yahudi Sesleri, Kanada) da dahil olmak üzere Kanada’daki Filistin yanlısı gruplar için büyük bir zaferi temsil ediyor. Kanada’daki yasa, diğer birçok ülkede olduğu gibi, kâr amacı gütmeyen kuruluşların yabancı orduları desteklemesini yasaklıyor.
JNF’nin Tepkisi ve Hukuki Süreç
JNF Kanada, kararın “beklenmedik” olduğunu savunarak Federal Mahkeme’ye başvurdu, fakat mahkeme yetkisizlik gerekçesiyle davayı reddetti. Ardından Federal Temyiz Mahkemesi de JNF’nin itirazını geri çevirdi. Böylece kurum, Kanada’da hayır kurumu statüsünü geri kazanma şansını yitirdi.
Neden Önemli?
Bu karar, Kanada–İsrail ilişkilerinde doğrudan bir kopuş yaratmasa da önemli bir sinyal veriyor. Kanada, uzun süredir müttefiki olduğu İsrail’e karşı açık diplomatik eleştirilerden kaçınsa da, bu kez vergi hukuku üzerinden net bir sınır çizmiş oldu: işgal altındaki bölgelerdeki projeler ya da askerî amaçlı destekler, Kanada yasalarına göre hayır işi sayılmıyor ve Kanadalı vergi mükelleflerinin bu kuruma yaptığı bağışların vergi muafiyetine tabi tutulmuyor.
İsrail açısından bu durum şaşırtıcı. Zira diaspora fonları bugüne kadar Batı ülkelerinde neredeyse dokunulmaz kabul ediliyordu. Kanada’nın kararı, ilk kez bu dokunulmazlığa ciddi bir darbe vurdu. Bu gelişme, özellikle İngiltere, Avustralya ve ABD’deki benzer kurumlara da baskı yaratabilir.
Kanada’daki Yahudi toplumu içinse bu karar iki yönlü bir yankı uyandırıyor: Bir kesim bunu antisemitizmle ilişkilendirirken, özellikle ilerici Yahudiler için JNF’nin uzun süredir eleştirilen faaliyetlerinin resmen sorgulanması önemli bir dönemeç olarak görülüyor.
JNF Kanada’nın vergi muafiyetinin iptali, hem sembolik hem de pratik açıdan önemli bir gelişme. Kanada devleti bu kararıyla, İsrail’e koşulsuz diaspora desteğinin artık tartışmasız kabul edilmeyeceğini göstermiş oldu.
