Majdanek’ten sadece 1 saat uzaklıkta minik bir köy: Kazimierz Dolny.
14. yüzyıldan itibaren, 1942’ye dek Yahudilerin aralıksız yaşadığı bir köy. Nasıl bir tesadüftür ki, şu anda hiç bir Yahudi Lublin’e yakın bu köyde ikamet etmemekte.
Köyün girişinde hemen sol tarafta ormanın girişinde, ikiye bölünmüş bir duvar köye varanları karşılıyor. Ufacık rampayı çıkıp bu parçalanmış duvarın yanına yaklaştığınızda ise, duvarın üzerinde İbranice yazılar yazan mezar taşları olduğunu görmek mümkün oluyor.
Tahmin edersiniz ki, mezar taşları bir Holokost anıtı yapmak için üretilmemiş. 2. Dünya savaşı sırasında Naziler tarafından bir gettoya dönüştürülen köyde, Nazi subayları köyün popülasyonunun yarısını oluşturan Yahudileri zorla çalıştırmış ve Yahudileri eski Yahudi mezar taşlarını kullanarak yol döşemeleri için zorlamışlar.
Savaştan sonra Kazimierz Dolny’de hiç bir Yahudi kalmamış. Yol yapımında kullanılan mezar taşlarından sağlam olanları ise, 1980lerde köyün eski mukimleri olan Yahudileri ve Holokost’u anmak için bir anıt haline getirilmiş. Kadın mezar taşları bir tarafta, erkekler diğer tarafta.. Kırık hayatları, anıları ve geleceği anlatan..
Şehirden uzak, yeşillikler arasında bir duvar, mezar taşlarından oluşan bir duvar; ne kadar güzel olabilirse o kadar güzel bir anıt.
Kazimierz Dolny ise pek tatlı sanat dolu bir köy.
Yolu düşenin uğraması gerekenlerden…
