İran Kürdistan’ındaki Yahudi nüfusun büyük kısmı Urmiye şehrinde yaşıyordu. Bugün şehir
Rizaieh olarak da biliniyor.
Birinci Dünya Savaşı öncesi Yahudi nüfusu zirve yapan bu şehrin Yahudileri de Başkale (Van)
Osmanlı’da Yahudi nüfusunun ağırlığı ve şehirleşmiş kısmı Batı Anadolu ve Trakya’da yaşayan, Ladino konuşan Yahudilerdi. Bu nüfus dağılımı sebebiyle Osmanlı ve Türkiye Yahudilerinin tarihinde Doğu Anadolu’daki Yahudiler
Van Gölü’nden Urmiye Gölü’ne olan bölgede Kürtçe, Ermenice, Farsça, Süryanice, Arapça ve Türkçe’den başka bir de Yahudi dili yüzyıllarca konuşuldu: Lişan Didan.
Binlerce yıldır konuşulan Aramice’nin
Silvyo Ovadya’nın Şalom Ladino sayfalarındaki yazısına göre tarihi Kilis Sinagogu Cemaat Vakıfları desteğiyle restore ediliyor ve yakın zamanda bir açılış töreni olacak. Bu haber Ovadya’nın Türkiye Sinagogları kitabının
Yahudilerin 1970’lere kadar yaşadığı Van Başkale’de onlardan geriye ne kaldı?
Geçtiğimiz hafta Van’a gittiğimde belki de en çok yapmak istediğim şey Başkale’yi ziyaret etmekti. Van’ın
Ermeni Soykırımı hatıratlarında genel kanının aksine Yahudiler sıkça yer alıyor. Bu anılardan soykırım öncesine ait olanlarda, Osmanlı İmparatorluğu’nun geneli içinde Ermeniler ile Yahudiler arasında bazen komşuluk bazense ticaret bağı
